شعر لری :

شعر: اشعار لری اين سامان دارای وزن و بدون قافيه بوده و به ندرت دارای رديف هستند.روح ميهن دوستی وسلحشوری در قالب حماسی در سروده ها و ترانه ها موج می زند.اشعار اين ديار به گونه انواع سروده های آهنگين نماد و نمود ذوق و احساسات پاك مردمان اين سرزمين و تبلور عشق ،احساسات ،آرا و نگرش ، سبكزندگی ، باورها و پندارها وآداب و رسوم اين قوم اصيل هستند.شعر لری شامل انواع سروده های آهنگين زيرمی باشد.﴿بلال بلال - داينی - سرو - شروه - گو كرو - يار يار - پی كلی يا سر كلی ﴾.

بلال بلال : سوخته و كباب شده معنا می دهد و در ادبيات كلاسيك اين قالب شعری را تغزل گويند. در نوعبوير احمدی اين قالب شعری ﴿تفنگ﴾ سمبل و نماد می باشد. بلال بلال با حماسه آميخته است و ترانه هایصرفا عاشقانه نيز در اين قالب ديده می شود.در بلال بلال تكرار ﴿ بلال بلال ﴾ در پايان هر بيت  ارتباط شعری رابرقرار می كند.

داينی : اين قالب شعری حالت حماسی داشته و شادمانه تر از بلال بلال است.داينی ها اشعار تك بيت اندو بيشتر در عروسی ها توسط مردان و زنان خوانده می شوند.در اين قالب شعری بيشترين ارتباط شعری باجمله ﴿ هی گل ﴾ است .نيز بخش شور آخرين داينی ﴿ مستم مستم ﴾ نام دارد كه در گويش محلی لری به آن  ﴿ مهسم مهسم ﴾ گفته می شود. در زير نمونه هايی از اين قالب شعری ذكر می گردد.

   گو لا كو  نا بالغه نه وقت حاله          ئی دو شو نديدمش تی خوم دوساله .

  چه خشه سوار وابی بری و مالش        بوس كنی گلوپلش زر چشم كالش .

  پهلله سرخی شلال سر بر گ شونت        تا پنج تير چاك نبره كس نی بسونه .

سرو : اين قالب همان سرود می باشدكه در عروسی ها و پيروزی های جنگی با صدای زير و كشيده توسطزنان خوانه می شود.در اين سرودهاز اشخاص مورد نظر بويژه عروس و داماد ويا اشخاص معروف نام برده می شود. ﴿ وچويل تو بو مده مو و بو تو سيرم      موقع بودادنت مو گرمسيرم ﴾.

شروه : آوازی است حزن انگيز و سوز ناك كه در زمان مرگ و يا كشته شدن و از دست دادن عزيزان توسطزنان بر نعش مرده خوانده می شود ودر ضمن آن صفات و ويژگيهای فرد فوت شده با اندكی غلو بازگو ميشود.

يار يار : ﴿ پی كلی يا سركلی ﴾ : آواز و سرودی است حزن انگيز و حماسی و عاشقانه كه حكايت از یأس نوميدی دارد وبيشتر در تنهايی وموقع غروب خورشيد به توسط مردان و با صدای بم خوانده می شود. اين نوع سروده ملهم از مايه های آواز دشتی است.

علاوه بر آنچه در بالا بيان شد در اين سامان ﴿شاهنامه خوانی ﴾ و نيز خواندن ﴿خسرو شيرين﴾ نظامی  نيز مقبوليت دارند. شاهنامه را با آوازی حماسی ، اندوه بار وبا صدای كشيده در مجالس می خوانند.به كتابشاهنامه نام ﴿ هفت لشكر ﴾نيز اطلاق می شود.   

  

اولین شعرلری را با شعری تقدیم به آقا ولی عصر (عج )شروع می کنم :


صاحب زمون ایایه

وقتی که موقش ایبو صاحب زمون ایایه

عالم بهار ایبو دنیا وجون ایایه

وچهار مدورعالم بنگ اذون ایایه

تموم اهل عالم والامون ایایه

یا مهدی ادرکنی دل وزبون ایایه

ظلم ایروه وریشه عدل ومیون ایایه

قربون ذوالفقارش کافر کشون ایایه

ایمره قحط سالی گندم برون ایایه

مثل زمون مولا خیبر گشون ایایه

وقت ظهورش عیسی واسمون ایایه

هر کس که لایقش بو وجمکرون ایایه

بسیجیل ولایت قشون قشون ایایه

خیمه ایزنن ودلل سرتک ستون ایایه

روزی که تکسوار حیدر نشون ایایه

دوباره روز مردی وغیرت کشون ایایه

صحرا همش گل ایبو بلبل وخون ایایه

او روزحرف دلل وسر زبون ایایه

اردل بییم ومهدی وهر مکون ایایه

قربون ذولفقارش کافر کشون ایایه

دومین شعر را تقدیم به آقا اباالفضل العباس می کنم :

              ای ابَلفضل ای ماه هاشمی

 هم علمداری هم برارمی

                 سر اَو رهتی ره اَو بَهسَه بی

 لشکر کفر هم دهسه دهسه بی

                            نزنید نیزه و مشکُم که سنگینه ستم

  مو که قول دامه که اَونه برسونُم و حرم

                                                                                             گرفته شده ازباشت باوی دات کام


 

نوشته شده توسط رضا علوی در یکشنبه بیستم آبان 1386 ساعت 13:31 موضوع | لینک ثابت